Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
ZAMKNIJ X

Przestrogi dla Polski - streszczenie

Staszica, należy dbać o świadomość moralną żołnierzy. „Nieoświecony żołnierz jest najszkodliwszym, najniebezpieczniejszym człowiekiem.” – zauważa pisarz, przestrzegając przed bezmyślnym poddaniem żołnierzy rozkazom despotów. Oburza go stwierdzenie, jakoby Bóg miał wspierać wojenne rzemiosło. Modli się, by Stwórca oświecił ziemskich władców i przekazał im dar litości.

Przywołuje w myśli obraz typowego, hałaśliwego zgromadzenia polityków i posłów. „Rzadko kto myśli” – zauważa Staszic, zarzucając większości posłów fałsz, obłudę i pogoń za własnym zyskiem. Polityka jest według niego pełna wielkich, pustych słów, wymawianych bez czci i szacunku. Poza tym, wielkim złem jest usprawiedliwianie rozmaitych zbrodni hasłem „publicznego dobra”.

Społeczeństwo jest naturalną konsekwencją dążenia człowieka do zrzeszania się i życia w grupie. Związki pomiędzy ludźmi są konieczne do zachowania stabilizacji i dają poczucie bezpieczeństwa. Społeczeństwo jest stabilne tylko wtedy, gdy chroni je dobre prawo, broniące najsłabszych obywateli. Autor nawiązuje też do obecnej sytuacji Rzeczpospolitej. Zauważa, że państwo otoczone jest przez kraje poddane despotycznym władcom, co wpływa znacząco na kształt polskiego prawodawstwa i polityki zewnętrznej. Po raz kolejny podkreśla, że największą zbrodnią jest naruszanie naturalnych praw człowieka, zwłaszcza w narodach, którym przewodzi władca absolutny („jednodzierżca”). Podaje przykład narodu rosyjskiego, całkowicie podporządkowanego woli jednego cara – Piotra I. Ośmiesza despotyzm władców, którzy swoje zbrodnie czynią pod przykrywką rozmaitych formalności. Autor nie wierzy w trwałość pokojowych traktatów, gdyż większość ze współczesnych mu monarchów ma na celu zysk, a nie pokój. Pokój i obronność państwa są uzależnione od ilości podatków nakładanych