Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
ZAMKNIJ X

Przestrogi dla Polski - streszczenie

Na początku swego wywodu autor przypomina, że wszelkie prawa zostały nadane człowiekowi przez Stwórcę. W związku z tym, nikt nie powinien odbierać ludziom podstawowych praw: do godnego życia, wolności, równości i własności. Wszyscy ludzie są równi pod względem prawa, ale nie wszyscy mogą z nich w korzystać w takim samym stopniu. Według Staszica, gwarancją praw jednostki jest możliwość zrzeszania się („towarzyszenia się”).

Kolejne uwagi dotyczą władzy. Autor przypomina, że prawdziwa władza (czyli udzielona i zgodna z wolą Boga) to ta, której udziela sam naród. Nadanie władzy musi być oparte na powszechnej woli całego narodu (nie wolno jej narzucać przemocą). Oznaki powszechnej woli obywateli państwa to: jednomyślność i zgoda dwóch trzecich części narodu. Prawo uderzające najmocniej w tą zasadę to stosowane dotychczas „liberum veto”. Staszic ubolewa nad tragicznymi skutkami stosowania tej metody i potępia bogate magnackie rodziny, przekupujące posłów, by je stosowali.

Autor podkreśla konieczność jedności woli i mocy narodu. Lud powinien też decydować o strukturze i kompetencjach najwyższych władz sądowniczych. Sądy mają bronić podstawowych praw zwykłych obywateli, czyli prawa do wolności i własności. Autor potępia niesprawiedliwe wyroki, wymierzane często we właścicieli ziemskich, karanych wydziedziczeniem z własności. Staszic zaznacza, że naród nie powinien bezmyślnie „zapożyczać” praw innych państw, ale rozsądnie tworzyć własne. Autor jest przeciwnikiem wszelkich wojen. Zaznacza, że jedyna względnie sprawiedliwa wojna to taka, którą wszczęto w obronie naruszonych praw obywateli. Opowiada się przeciwko każdej formie despotyzmu. Opisuje paradoksalne zachowanie ludzi, którzy uważają wojnę za największe nieszczęście, a jednocześnie podziwiają wielkich wodzów wojennych. Według